آفريده شده است نه باطل و بدون غرض و غايت ، على هذا جهان به سوى غايت غرض كه آخرت باشد گام بر مىدارد .
آن وقت در نتيجه اين كلام آمده :
فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ
از على عليه السّلام حكايت شده : صفح جميل ، عفو بدون عتاب است ، آن تقريبا به معنى بىتفاوتى است يعنى : حالا كه جهان به حق آفريده شده و روزى در پيش است كه مشركان به سزاى اعمال خود مىرسند خودت را به آنها مشغول مكن به تكذيب و مسخرهشان بىاعتنا باش بى آنكه خودت را به جدال و عتاب آنها مشغول كنى پروردگارت كه خالق همه است به حال همه داناست و به حسابشان خواهد رسيد . در الميزان فرموده :
إِنَّ رَبَّكَ . . .
تعليل
فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ
است . شايد آيه هشتاد هشت كه خواهد آمد معنى صفح باشد .
87 -
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ
اين آيه ظاهرا در رابطه با آيه قبل است كه ما قرآن را به تو دادهايم ، روشنگر اين حقائق است و نيز مقدمه است براى آيات بعدى منظور از « سبع مثانى » سورهء مباركهء حمد است ، مقابل آمدن با قرآن عظيم بيانگر عظمت آن سوره است كه به تنهايى برابر با همه قرآن است ، آرى همهء قرآن در
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
و سائر مطالب آن سوره خلاصه مىشود .
در تفسير عياشى از امام صادق عليه السّلام در ضمن روايتى ابو بكر حضرمى از آن حضرت مىپرسد :
« اصلحك اللَّه و ما المثانى ؟ فقال : فاتحة الكتاب »
باز نقل شده :
سدى از كسى نقل مىكند كه شنيده بود على عليه السّلام مىگفت :
« سبعا من المثانى فاتحه الكتاب »
در تهذيب از محمّد بن مسلم نقل كرده از امام صادق عليه السّلام پرسيدم از سبع مثانى و از قرآن عظيم ، آيا آن فاتحة الكتاب است ؟ فرمود : آرى گفتم :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
از سبع است ؟ فرمود : آرى افضل آنهاست ( از الميزان )