الميزان اختيار كرده كه « هذا . . . » اشاره است به اغواء و تزيين باطل ، يعنى اين اغواء و تزيين باطل كه تو به خودت نسبت مىدهى راه مستقيم بر من است و من اين قدرت را براى آزمايش انسانها بر تو تفويض كردهام ، حق ندارى در اين قدرت كه به تو دادهام ادعاى استقلال كنى « 1 » اين جواب ادعاى استقلال است كه از « لاغوينهم » معلوم مىشد .
پس از آن فرموده : بر بندگان من تسلّط ندارى مگر به آنكه از تو پيروى كند ، استثناء
إِلَّا مَنِ . . .
از « عبادى » نشان مىدهد كه همه انسانها بندگان خدا هستند مخلصين و غير مخلصين ، و اين جواب شيطان است كه اغواء شدگان را بندهء خدا ندانست ،
مِنَ الْغاوِينَ
نشان مىدهد كه كسانى اول غاوى و گمراه مىشوند ، آن گاه خدا شيطان را بر آنها مسلّط مىكند و اغواء شيطان سزاى ضلالت اولى است كه انسان به موجب
فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها
شمس / 8 به ضلالت مىافتد ، :
كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ . . .
حج / 4 ، آرى اول بايد شيطان را دوست داشت و سرپرست خود خواند آن گاه شيطان او را اضلال كند .
43 و 44 -
وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ لِكُلِّ بابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ
جملهء اول تأكيد جواب سابق است ، يعنى اين تسلّط را ما به تو دادهايم و پيروانت را نيز ما به عذاب خواهيم برد ، آن گاه فرموده : براى جهنم هفت باب هست . ظاهرا مراد از هفت باب ، هفت طبقه است ، نه اينكه جهنم مانند يك انبارى است كه هفت در دارد . چنان كه مىخوانيم :
إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ
نساء / 145 .
در مجمع البيان فرموده : از على عليه السّلام روايت شده : جهنم را هفت ابواب
هامش
( 1 ) رجوع شود به نكتهها .