موجودات زنده وسائل زندگى قرار دادهايم كه شما روزى دهندهء آنها نيستيد اطلاق لفظ « من » بر غير اولى العقل نيز در قرآن آمده است .
على هذا « و من . . . » عطف است بر كاف و ميم در « لكم » و تقدير آن چنين مىشود « و جعلنا فيها معايش لمن لستم له برازقين » « 1 » به نظر بعضى ، آن عطف است بر « معايش » و مراد از آن بردهها و چهارپايان است و اللَّه العالم .
21 -
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ
اين آيه روشن مىكند كه وسائل زندگى به اندازهء معين كه براى زندگان كافى باشد ، توليد مىشود ، مشيت خدا در اين اندازهگيرى دخيل است و نيز معلوم مىشود كه در مقابل اين عالم شهود ، يك عالم غيبى وجود دارد كه انبارهاى همه چيزها در آنجا است و خدا به قدر احتياج از آن نازل مىكند همچنين است آيهء 50 از سورهء انعام و 31 از هود و 37 از طور و آيات ديگرى به لفظ :
وَ لِلَّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
هود / 123
إِنَّ اللَّهَ عالِمُ غَيْبِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . .
فاطر :
38 ، آمده است « 2 » .
مىشود گفت : خاك ، آب و هواى زمين ، خزائن خدا هستند هر قدر كه بخواهد خوردنيها را از آنها به وجود مىآورد ، درست است كه آن سه ، خزائن خدايند و به وضع حيرت آور ، خوردنيها از آنها توليد مىشوند ، ولى مراد از آيه
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ
و از آيه 38 فاطر ، آن سه ماده نيست .
در بعضى از روايات آمده كه خزائن خدا عبارتند است از كلام و فرمان خدا ، در در منثور نقل شده كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود
« خزائن اللَّه الكلام
هامش
( 1 ) در الميزان فرموده . نحاة كوفى و يونس و اخفش قائل شدهاند : جايز است عطف بر ضمير مجرور بدون اعاده حرف جر .
( 2 )
عن السجاد ( ع ) فى العرش تمثال جميع ما خلق اللَّه فى البر و البحر و هذا تأويل قوله و ان من شىء الا عندنا خزائنه ( صافى ) .