و آن اشاره است به آيات اين سوره ، نكره آمدن « قرآن » دلالت بر عظمت قرآن دارد . ظاهرا اين آيه عنوان و سرخط مطالب اين سوره است كه همه مطالب آن آيات خدا و روشن كنندهء حق و باطل است احتمال دارد مراد از « الكتاب » لوح محفوظ باشد .
2 -
رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ
اين آيه دلالت مىكند كه كفار در آينده از كفر خود پشيمان شده و آرزو خواهند كرد كه اى كاش مسلمان بودند
لَوْ كانُوا
دلالت مىكند كه اين آرزو بعد از گذشتن وقت و بعد از فوت فرصت خواهد بود مانند :
رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ
مؤمنون / 99 ، نظير اين آيه است آيهء :
فَلَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
شعراء / 102 ، زمر / 58 .
در تفسير جلالين گفته است : « رب » براى تكثير است و آن راجع به « يود » است ، يعنى : بسيار دوست خواهند داشت و بسيار آرزو خواهند كرد كه اى كاش در دنيا مسلمان مىبودند على هذا اين آرزو در روزى خواهد بود كه قدرت برگشت ندارند مانند روز هلاكت دنيا و روز قيامت .
در تفسير عياشى نقل شده : عبد اللَّه عطاء از امام باقر عليه السّلام از اين آيه پرسيد ، فرمود : روز قيامت نداء كنندهاى ندا مىكند و مردم مىشنوند كه جز مسلمان كسى داخل بهشت نشود آن گاه سائر خلق آرزو مىكنند كه اى كاش در دنيا مسلمان بودند « 1 » اين روايت در مجمع البيان از امام صادق عليه السّلام و نظير آن از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده است .
هامش
( 1 )
« عن عبد اللَّه بن عطاء المكى قال سئلت ابا جعفر ( ع ) عن قول اللَّه . . . قال :
ينادى مناد يوم القيامة يسمع الخلائق انه لا يدخل الجنة الا مسلم ثم يود سائر الخلق انهم كانوا مسلمين » .