مجازات گناهكاران بنا به مقتضاى عدل خدايى است و در حقيقت بازگشت اعمال به خود انسان است خداوند فرمايد :
هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا بِما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ
يونس / 52 .
48 -
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ
اين آيه و سه آيهء بعدى در بيان انتقام خدايى در روز قيامت است ، « يوم » مىشود ظرف باشد براى
ذُو انتِقامٍ
در آيهء قبلى ،
وَ السَّماواتُ
عطف است بر « الارض » اول ، يعنى : روزى كه زمين به غير اين زمين و آسمانها به غير اين آسمانها مبدل مىشود . منظور از تبديل زمين و آسمانها ، به نظرم پديد آمدن شرايطى است كه در نتيجه ، انسانها زنده مىشوند و در محشر گرد مىآيند . در قرآن مجيد براى تبديل زمين و آسمانها آيات بسيارى آمده است مانند
يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً وَ تَسِيرُ الْجِبالُ سَيْراً
طور / 9
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً فَيَذَرُها قاعاً صَفْصَفاً
طه / 106 ضمير « يذرها » راجع است به « الارض » ولى آيه حكايت دارد كه نظامى غير از اين نظام در زمين و آسمانها حكمفرما خواهد شد ، دربارهء تبديل مذكور رواياتى در صافى ، مجمع ، عياشى ، برهان و غيره آمده كه لازم است در آنجاها ديده شود .
49 -
وَ تَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ
يعنى : گناهكاران را مىبينى كه در زنجيرها بهم بسته شده و قرين هم شدهاند . در آيات ديگر آمده :
إِذِ الْأَغْلالُ فِي أَعْناقِهِمْ وَ السَّلاسِلُ يُسْحَبُونَ
غافر / 71 ظاهرا مقرون بودن در اثر يكسان و يك رنگ بودن اعمال آنهاست و آن اعمال دنيوى است كه به صورت زنجير در آمدهاند .
50 -
سَرابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ وَ تَغْشى وُجُوهَهُمُ النَّارُ