قيامت است كه در سورهء حمد آيه
غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ
گذشت ، ايضا اين آيه از نتائج
خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ
است كه گفته شد اين گفتگو در سورهء سبأ آيات 31 - 33 و در سورهء غافر آيات 47 - 48 و در جاهاى ديگر نيز آمده است .
آيات روشن است در اينكه كسانى كه كوركورانه از پيشوايان ستمگر پيروى كرده و آنها را در رسيدن به آرزوهاى شوم و اعمال ستمگرانه يارى كردهاند ، به آنها خواهند چسبيد كه بيائيد از ما دفاع كنيد يا مقدارى از اين عذاب بكاهيد ، آنها در جواب خواهند گفت : كه ما نيز مثل شما گرفتاريم .
بَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعاً
ظاهرا به معنى حاضر شدن در صحراى محشر باشد نظير
وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً
كهف / 47 بعضىها ظاهر شدن باطنها و اسرار را گفتهاند مانند
يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لا تَخْفى مِنْكُمْ خافِيَةٌ
حاقه / 18 ، منظور از
مُغْنُونَ عَنَّا
كفايت كردن و دفع كردن است ، غرض از
لَوْ هَدانَا اللَّهُ . . .
مىشود هدايت به تخلص از عذاب است يعنى اگر خدا راه فرار به ما نشان مىداد ما هم به شما نشان مىداديم و يا منظور هدايت دنياست مراد از « تبعا » پيروى كوركورانه و بدون درخواست دليل است ، مراد « علينا » ظاهرا هر دو گروه است آرى پيروان و گمراهان نادان روز قيامت به سعودىها ، صدامها ، انور ساداتها ، ريگانها و . . . خواهند چسبيد كه ما از شما پيروى كرديم ما را از آتش نجات بدهيد . . .
22 -
وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي
.
اين آيه يكى از مصاديق و جزئيات آيهء گذشته است و آن اينكه شيطان در روز قيامت آشكار شده و پيروان خود را محكوم خواهد كرد و از آنها بيزارى