مؤمنون / 115 .
در الميزان فرموده : فعل در صورتى حق مىشود كه فاعل ، از آن غرضى داشته باشد و اگر از فعل فقط خودش قصد شود آن فعل باطل است و اگر فعل باطل داراى نظم و مقررات باشد ، آن بازيچه خواهد بود مانند بازيچهء اطفال ، و چون فعل خدا حق است پس خلقت آسمانها و زمين لازم گرفته كه عالمى بعد از آنها باشد و گرنه فعل خدا باطل مىشود ، غايت آن رجوع الى اللَّه است :
وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى
نجم / 42 در سورهء يونس ذيل آيه پنجم سخنى در اين زمينه آمده است ، به آنجا رجوع شود .
جمله :
إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ . . .
حاكى است كه خدا آنها را براى رفع حاجت و كمبود نقص خود خلق نكرده است و نيازى ندارد به دليل آنكه اگر بخواهد شما را مىبرد و بدون شما نيز او خداست ، نظير :
يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ
فاطر / 15 و 16 ، اما اضافه كردن
وَ يَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ
براى آنست كه اگر روى زمين بدون انسان مىماند خلقت باز عبث مىشد و چون خدا عبث نمىكند لذا آمدن خلق جديد لازم است .
20 -
وَ ما ذلِكَ عَلَى اللَّهِ بِعَزِيزٍ
لفظ « ذلك » اشاره است به بردن آنها و آوردن خلق جديد ، يعنى اين كار بر خدا مشكل نيست .
21 -
وَ بَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعاً فَقالَ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذابِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ قالُوا لَوْ هَدانَا اللَّهُ لَهَدَيْناكُمْ سَواءٌ عَلَيْنا أَ جَزِعْنا أَمْ صَبَرْنا ما لَنا مِنْ مَحِيصٍ
اين آيه راجع به گفتگو و مخاصمهء پيشوايان ستمگر و پيروان آنها در روز