پيشوايان ستمگر و حتى شيطان از پيروان خود بيزارى خواهند كرد . دوم اهل ايمان و عمل صالح ، كه در رحمت خواهند بود .
همچنين بيان شده كه كلمه توحيد مانند درخت پاكى است كه ثمرهء خود را در دنيا و آخرت خواهد داد ، اما كلمه شرك مانند درخت پليدى است كه از ريشه بركنده شده و استقرار ندارد و نيز در مقابل آنان كه نعمتهاى خدا را به هدر داده و خود را بدبخت كردهاند به اهل ايمان دستور داده كه آنها با نماز و انفاق خود را از شقاوت برهانند ، آن گاه در آياتى چند روشن شده كه مردم براى هدايت شدن دلائل كافى در اختيار دارند ، اگر در آنها تدبر كنند .
آرى آيات فوق درسها و گوشههايى از نظام زندگى و قوانين لا يتغير جهان است كه انسانها در مسير آن ، به سعادت و شقاوت مىرسند در اين آيات با تكرار
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
،
أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا
،
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً
به اهميت اين مسائل اشاره شده است .
19 -
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ
اين آيه در بيان آنست كه خلقت آسمانها و زمين هدفدار است و بايد منجر به آخرت شود و گرنه خلقت آنها عبث مىشود على هذا اين آيه در عين مطلب مستقل بودن ، مقدمهء آيهء :
وَ بَرَزُوا لِلَّهِ . . .
است ، رؤيت در آيه به معنى علم است زيرا نگاه كردن در اينجا مناسب نيست ، ناگفته نماند در اكثريت آيات كه
أَ لَمْ تَرَ
-
أَ لَمْ تَرَوْا
-
أَ لَمْ يَرَوْا
بدون « الى » آمده به معناى علم مىباشد . « بالحق » يعنى توأم با حق بودن و آن اشاره به علت غايى و هدفدار بودن خلقت آسمانها و زمين است و آن رسيدن به غايت و هدف نهايى است و اگر هدف خود خلقت باشد عبث خواهد بود
أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ