كه ديده نمىشود : « فثم عمد و لكن لا ترى » مىشود گفت : مراد از ستونهاى نامرئى نيروى جاذبه است « 1 » .
جملهء
ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ . . .
كه در اعراف / 54 نيز گذشت راجع به اداره امور است يعنى پس از خلقت و برافراشتن شروع به ادارهء آنها كرد ، رام كردن خورشيد و ماه نيز جزء ادارهء آنهاست آرى خورشيد با حجمى يك ميليون و سيصد هزار برابر زمين و با قطرى سيزده ميليون و نهصد و ده هزار كيلومتر ( 109 برابر قطر زمين ) و با شعلههاى سيصد و سى هزار كيلومتر ارتفاع و ماه با آن عظمت هر دو با اراده خدا رام شده و در يك خط سير دقيق و با نظم عالى مشغول جريان هستند
الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ
رحمن / 4 و چنان در مسير و فلك خود مىچرخند كه
لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَ لَا اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ . . .
يس / 40 « 2 » .
كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى
صريح است در اينكه اجرام آسمانى تا مدتى كه پيش خدا معين است در اين جريان خواهند بود و چون مدتشان تمام شود از بين خواهند رفت اين مسئله در سورهء لقمان / 29 ، روم / 8 ، احقاف / 3 نيز آمده است .
يُدَبِّرُ الْأَمْرَ يُفَصِّلُ الْآياتِ
شايد منظور از آيات ، آيههاى قرآن باشد و
هامش
( 1 )
سفينة البحار ( نجم ) « قال على ( ع ) هذا النجوم التي فى السماء مدائن مثل المدائن التي فى الارض مربوطة كل مدينه الى عمود من نور طول ذلك العمود فى السماء مسيرة مائتين و خمسين سنة »
عمود نور در اين روايت نيز به نيروى جاذبه تطبيق مىشود .
( 2 ) فاصلهء خورشيد از زمين حدود صد و پنجاه ميليون كيلومتر است ، اگر كمتر از آن بود حرارت آن همه را كباب مىكرد و اگر زيادتر از آن مىبود ، حرارت كافى به زمين نمىرسيد ، زندگى از بين مىرفت ، ماه در فاصله ، فعلى حدود بيست متر آب دريا و ده سانت سطح زمين را بالا مىكشد اگر فاصلهاش نصف اين مقدار بود ، آبهاى درياها به خشكىها مىرفت و زندگى را مىشست .