چاه و بيرون آمدن از آن و فروخته شدن و استقرار در خانهء عزيز ، على هذا اين تشبيه از باب تشبيه شىء به خودش مىباشد ، مراد از « مكنا » تمكّن و قدرت دادن است يعنى از موقعى كه از پدرش ربوده شد سرگردان بود تا در خانهء عزيز استقرار يافت ،
وَ لِنُعَلِّمَهُ
عطف است بر محذوفى كه ذكرش لازم نبوده مانند : « لنرشده » و نظير آن ، اما ذكر تعليم تأويل احاديث به علّت آنست كه آن تعليم سبب خلاصى يوسف و رسيدن او به مقام شد ، چنان كه توانست خواب زندانىها و خواب پادشاه را به مصداق خارجى آن برگرداند در آخر فرموده :
خدا بر كار خود غالب و پيروز است اگر كارى را اراده كند راه آن را نيز مىداند ، اما بيشتر مردم نمىتوانند اين كارها را به يكديگر ربط بدهند ، فقط يك گوشهء آن را در نظر مىگيرند و به اشتباه مىافتند .
22 -
وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
.
اين آيه در سورهء قصص / 14 دربارهء موسى عليه السّلام آن گاه كه در خانهء فرعون بزرگ مىشد نيز آمده است
وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ اسْتَوى آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
معلوم مىشود كه يوسف در خانه عزيز و موسى در خانهء فرعون وسيلهاى براى آموزش توحيدى نداشتند ، پس منظور از « آتيناه » يك عنايت بخصوصى است كه خدا به وسيلهء الهامهاى پى در پى آنها را هدايت و تربيت فرموده است كه براى وحى و نبوت آماده باشند .
حكم به معنى قضاوت و داورى است مثل :
إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ . . .
انعام / 57
وَ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ إِذْ يَحْكُمانِ فِي الْحَرْثِ . . .
وَ كُنَّا لِحُكْمِهِمْ شاهِدِينَ
انبياء / 78 كه منظور از حكم داورى و قضاوت است ، معلوم مىشود كه خدا به هر دو از يوسف و موسى درك و بينش داده كه مىتوانستند قضايا را خوب بفهمند و به حق