إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ
جملهء اول راجع به آنست كه آنها مشمول فعلى غضب خدا هستند ، اهل تفسير قيدى بر آن افزوده و گفتهاند :
خدا سريع العقاب است نسبت به آنها كه مستحق عقابند ، در الميزان فرموده :
معناى جملهء اول آنست كه بعضى از عقاب خدا به سرعت ميرسد مانند عقاب طغيانگر ، دليل اين سخن آمدن جملهء بعدى است كه حاكى است : خدا هميشه سريع العقاب نيست . كه غفور و رحيم هم هست .
بهر حال اين ذلت براى يهود در اثر طغيان هميشگى آنها و سريع العقاب بودن خداست .
168 -
وَ قَطَّعْناهُمْ فِي الْأَرْضِ أُمَماً مِنْهُمُ الصَّالِحُونَ وَ مِنْهُمْ دُونَ ذلِكَ وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
.
اين آيه يك خبر است دربارهء نسل اول و يا يهودى كه نزديك به زمان موسى بودند و در عين حال حق پاكان را ناديده نگرفته است آنها فرقه فرقه شده و در زمين پراكنده شدند ، لفظ « دون » به معنى پائين است يعنى : گروهى پائينتر از صالحان بودند ، آن وقت « بلوناهم » راجع به گروه پائين است كه آزمايش شدهاند تا به راه حق برگردند .
169 -
فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هذَا الْأَدْنى وَ يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا وَ إِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ
.
اين آيه تعليل ادامهء ذلت و زير سلطه بودنست كه در
لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ . . .
گذشت ، يعنى جانشينان آنها نيز عمل پدران را در پيش گرفتند و خود را مستحق غضب كردند ، منظور از
يَأْخُذُونَ عَرَضَ . . .
دنياپرستى و جاهطلبى آنهاست كه در به دست آوردن آن موازين شرعى را مراعات نمىكردند ، جملهء
يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا
حاكى از يك عقيدهء ناحق است ، آنها نمىگفتند : توبه مىكنيم