« عليه » و « به » به قول الميزان اشاره به آنست كه قرآن دليل و شاهد نبوت آن حضرت است مثل
وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ . . .
بقره / 212 يعنى : پس كسانى كه او را محترم شمرده و ياريش كرده و از نورى كه با او نازل گشته اطاعت كردهاند رستگارانند .
158 -
قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعاً الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ يُحيِي وَ يُمِيتُ
.
اين آيه متفرع است بر آن اوصاف پنجگانه و نور كه در آيهء سابق گذشت يعنى چون مردم به چنين دينى و به چنين پيغمبرى احتياج دارند ، آن هم مخصوص به گروهى نيست و براى همه است ، پس بگو اى مردم من فرستادهء خدا براى همهء شما هستم ، جملهء
الَّذِي لَهُ . . .
وصف خدا و علت فرستادن رسول است ، خدايى كه حكومت آسمانها و زمين از آن او است و حيات و مرگ در دست اوست بايد براى هدايت بندگان ، پيغمبر بفرستد « 1 » .
فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ كَلِماتِهِ وَ اتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
.
نتيجهء صدر آيه است ، آمدن سه وصف ظاهرا براى آنست كه : من همان پيغمبرم كه تورات و انجيل خبر داده است و من خودم پيش از همه به خدا و گفتههاى او ايمان دارم و در اين امر خودم فتح الباب كردهام ، مراد از « تهتدون » نتيجهء ايمان و راه يافتن به سعادت هر دو جهان است .
نكتهها
بشارات عهدين : در رابطه با جمله
يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِيلِ
دانشمندان اسلامى از تورات و انجيل فعلى
هامش
( 1 ) راجع بهيُحيِي وَ يُمِيتُرجوع شود به نكتهها .