نظير
ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعاساً يَغْشى طائِفَةً مِنْكُمْ
آل عمران / 154 كه نعاسا بيان « امنة » آمده است ، خواب براى انسان مضطرب ، مايه آرامش و تسكين اعصاب است .
دوم : آنكه روايت شده مشركان پيش از مسلمين به آب بدر رسيده و آن را به تصرف آوردند ، مسلمانان در تپهاى از ريگ اردو زدند ، از خواب كه بيدار شدند بسيارى از آنها جنب شده ، مسئلهء تشنگى هم در پيش بود ، شيطان به آنها از نبودن آب و فرو رفتن پاهايشان در ريگزار وسوسه كرد ، ولى باران آمد ، آب ذخيره كردند ، غسل نمودند ، ريگزار سفت شد و محل اردوى دشمنان كه خاك بود گل كرديد ، خلاصه آنكه ، مشكلشان حل گرديد .
جملهء « ليطهركم » راجع به غسل از آب باران است ، ليذهب عنكم رجز الشيطان به نظرم راجع به ذخيرهء آب بود كه وسوسهء تشنه ماندن را بر طرف كرد
وَ لِيَرْبِطَ . . .
راجع به اطمينان و خوشى روحيهء آنهاست در اثر آمدن باران ،
يُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدامَ
راجع به ثابت بودن پاها در روى ريگزار است چون در اثر باران زمين سفت شده بود .
ناگفته نماند
إِذْ يُغَشِّيكُمُ . . .
مثل
إِذْ تَسْتَغِيثُونَ
متعلق است به لفظ « اذكروا » يعنى : ياد كنيد زمانى را كه . . .
12 -
إِذْ يُوحِي رَبُّكَ إِلَى الْمَلائِكَةِ أَنِّي مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِينَ آمَنُوا سَأُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوا فَوْقَ الْأَعْناقِ وَ اضْرِبُوا مِنْهُمْ كُلَّ بَنانٍ
.
روشن است كه ملائكه به دستور خدا مؤمنان را تشجيع كرده و به استقامت واداشتهاند ، خدا نيز به قلوب دشمنان وحشت انداخته است « 1 » اگر امر « فاضربوا »
هامش
( 1 ) ظاهرا آن نيز به وسيله ملائكه بوده است .