باء در « بكلماته » ظاهرا براى سبب است ، مراد از كلمات وعدههاى خدا است كه در زمينهء نصرت پيامبران داده است
وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ
صافات / 173
إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِينَ آمَنُوا . . .
غافر / 51 ، احقاق حق ، روشن كردن و پياده كردن آنست ، قطع ريشه كافران از « بدر » شروع گرديد و در غزوات ديگر ادامه يافت و در فتح مكّه انجام پذيرفت .
8 -
لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ
.
آيهء گذشته حاكى از تفاوت ارادهء خدا با ارادهء آنها بود ، اين آيه ظاهرا علت
يَعِدُكُمُ اللَّهُ
است يعنى خدا آن وعده را مىداد تا حق را ثابت و باطل را محو گرداند با آنكه گناهكاران ناخوش داشتند ، به نظرم ذكر مجرمون به جاى كافرون براى بيان علّت ابطال باطل است .
9 -
إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ
.
ظاهرا اين استغاثه و نصرت خواهى در موقعى بود كه دانستند كاروان رفته ، چارهاى جز جنگ با مشركان ندارند ، در مجمع البيان از امام باقر عليه السّلام نقل شده : چون رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله به كثرت دشمنان و كمى مسلمين نگاه كرد ، رو به قبله نمود و گفت : خدايا آنچه به من وعده كرده اى محقّق ساز خدايا اگر اين گروه هلاك شود در زمين عبادت كرده نشوى ، همين طور خدا را ندا مىكرد و دستش به آسمان بود تا عبا از دوشش افتاد ، خدا در اين آيه آن را نازل فرمود « 1 » .
اين آيه مىگويد كه خدا در پى نصرت خواهى وعده فرمود : با هزار نفر
هامش
( 1 )
« اللهم انجز لى ما وعدتنى ، اللهم ان تهلك هذه العصابة لا تعبد فى الارض . . . »