96 -
وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
اين مطلب در آيهء 112 سورهء نحل و جاهاى ديگر نيز آمده است و يكى از نظامهاى لا يتغير جهان مىباشد ، ايمان به خدا و شناخت مبدء و پرهيز از ظلم و و تجاوز و اشياء سبب خواهد شد كه جوامع بشرى از موهبتهاى بيكران آسمان و زمين بهرهمند گردند و لكن انسانها به هدايت انبياء و بهدايت تكوينى و جدان اهميت نمىدهند و در اثر ظلم و اجحاف تار و مار شده و به سقوط كشانده مىشوند شاهد اين مطلب اقوام پيامبران پنجگانهء گذشته است ، ناگفته نماند تقواى بدون ايمان به مبدء امكان پذير نيست آنكه در جهان به خدا و حساب و كتاب واقعى عقيده ندارد چطور مىتواند پرهيز از ظلم و طغيان داشته باشد لذا « اتقوا » در صورت « آمنوا » امكان پذير است .
97 -
أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنا بَياتاً وَ هُمْ نائِمُونَ
در آيهء چهارم اين سوره نظير اين آيه گذشت ، مراد از آن آمدن عذاب در شب و در حال خواب و بىخبرى است ، انسانها كه قدرت پيشگيرى از اينها را ندارد بايد به خدا رو آورده و به او پناه ببرند .
98 -
أَ وَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُرى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنا ضُحًى وَ هُمْ يَلْعَبُونَ
شق دوم مطلب است ، مراد از ضحى وقت چاشت و انتشار نور است ، به نظرم « يلعبون » براى آن است كه اين گونه اشخاص روى غرضهاى خيالى در دنيا كار مىكنند نه مانند اهل توحيد كه در راه سعادت حقيقى گام برمىدارند اينهم يك نوع غفلت و بىخبرى است مثل « نائمون » .
99 -
أَ فَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّهِ فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ
مكر در مقابل مكر ، مذموم نيست بلكه مكر ابتدايى مذموم است چون