76 -
قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا بِالَّذِي آمَنْتُمْ بِهِ كافِرُونَ
.
انكار صريح نبوت صالح است ، شايد نظرشان متزلزل كردن مؤمنان بوده است .
77 -
فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَ عَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ وَ قالُوا يا صالِحُ ائْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ
.
از فاء نتيجه معلوم مىشود فكر كردهاند كه ايمان مستضعفين در اثر وجود ناقه است و اگر ناقه بماند بر تعداد پيروان صالح افزوده خواهد شد ، لذا ناقه را پى كردند ، خداوند كشتن ناقه را به همه نسبت داده با آنكه بعضى آن را كشتهاند آن به علت رضايت همه است .
از على عليه السّلام در نهج البلاغه نقل شده كه : مردم را رضايت و نارضايتى يك جا مىكند ، ناقهء صالح را يك نفر پى كرد ، خدا همه را عذاب كرد چون همه به آن راضى بودند « 1 »
قالُوا يا صالِحُ
شايد سخن ضميرشان باشد نه اينكه با زبان گفتهاند و شايد در مقام استكبار و تفرعن به صالح چنين گفته باشند .
78 -
فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دارِهِمْ جاثِمِينَ
.
رجفه به معنى لرزه و اضطراب شديد است در بعضى از آيات هست كه آنها را صاعقه زد مثل :
. . . صاعِقَةِ عادٍ وَ ثَمُودَ
فصلت / 13 ،
فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ
ذاريات / 44 ، در بعضى از آيات رجفه است مانند آيهء مورد تفسير و در بعضى از آيات صيحه آمده است
وَ أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيارِهِمْ جاثِمِينَ
هود / 67 ، به نظر مىآيد در اثر باريدن صاعقه كه توأم با رعد و صيحهء شديد بوده است رعشه لرزه بر اندامش افتاده برق زده و صيحه زده شده و مردهاند .
لفظ
فَأَصْبَحُوا فِي دارِهِمْ جاثِمِينَ
نشان مىدهد كه حتى نتوانستهاند از خانه فرار
هامش
( 1 )
خطبهء 192 « ايها الناس انما يجمع الناس الرضا و السخط و انما عقر ناقة ثمود رجل واحد منهم فعمهم اللَّه بالعذاب لما عموه بالرضا . . . » .