كه از جانب خود چيزى را حلال يا حرام خوانده و به خدا نسبت بدهيم .
از امام صادق عليه السّلام نقل شده : از دو خصلت به پرهيز كه در آن هلاك شده هر كه هلاك شده است ، بپرهيز از اينكه با رأى خود فتوى بدهى و به آنچه نمىدانى ايمان بياورى « 1 » .
34 -
وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ
.
اين مطلب در سورههاى يونس / 49 ، حجر / 5 ، نحل / 61 ، مؤمنون / 43 و سبأ / 30 نيز آمده است ، دقت در آنها نشان مىدهد كه مراد از « امة » قوم و گروه را نيز شامل است اين آيه ظاهرا استخراج از آيهء
قالَ فِيها تَحْيَوْنَ وَ فِيها تَمُوتُونَ
است كه روشن مىكند امتها نيز مانند افراد انسان اجل دارند . مراد از
جاءَ أَجَلُهُمْ
نزديك شدن اجل است
يَسْتَأْخِرُونَ
به معنى تأخير افتادن ،
يَسْتَقْدِمُونَ
به معناى جلو افتادن مىباشد ، يعنى چون اجلشان نزديك شد فقط در ساعت معين از بين ميروند نه ساعتى به تأخير مىافتند و نه مقدم مىشوند ، قهرا مراد قوس نزولى امتهاست نه اينكه افراد آن از بين بروند بلكه امت بودن و آن جنبه و روح اشتراكى از بين مىرود رجوع شود به سورهء يونس / 49 .
35 -
يا بَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي فَمَنِ اتَّقى وَ أَصْلَحَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ
اين آيه و ما بعد آن نظير آيهء 38 و 39 بقره است كه در حين هبوط به آدم و زوجهاش خطاب شد ، اين خطاب راجع به همهء اديان و همه انسانهاست « اتقى » در مقام پرهيز از گناهان ، « اصلح » در مقام انجام اعمال نيك است يعنى هر كه
هامش
( 1 ) « و اياك و خصلتين فيهما هلك من هلك : اياك ان تفتى الناس برأيك و تدين بما لا تعلم » .