در مجمع البيان نقل شده : اين آيه اشاره است به طواف مشركان كه لخت و عور طواف مىكردند و مىگفتند : در لباسى كه با آن گناه كردهايم نمىكنيم ، زن در حالى كه فقط چيز جزئى بر عورتش مىبست طواف مىكرد و مىگفت :
اليوم يبدو بعضه او كله * فما بدامنه فلا احله « 1 »
چون به آنها گفته مىشد چنين كارى نكنيد مىگفتند : پدرانمان چنين مىكردند ، خدا اين طور دستور داده است .
نگارنده گويد : پس از فتح مكه آن گاه كه سورهء برائت به وسيلهء على عليه السّلام بر اهل مكّه خوانده شد اين عمل ممنوع گرديد . لفظ « فاحشة » در آيهء شريفه با آن بدعت مىسازد .
29 -
قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ وَ أَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَ ادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ
.
پس از روشن شدن اينكه خدا امر به فحشاء نمىكند در اين آيه آنچه خدا به آن امر كرده ، بيان شده است ، مراد از قسط ، عدالت در هر كار است و اين نمىشود مگر آنكه انسان پيوسته توجهش به خدا بوده و بندهء خالص خدا باشد و فرمان او را مد نظر قرار بدهد ، لذا بعد از امر به عدالت
وَ أَقِيمُوا . . .
آمده است .
مراد از مسجد هر معبدى است كه شخص خدا را در آن عبادت مىكند و « الدين » به معنى عبادت مىباشد ، جملهء
وَ أَقِيمُوا . . .
عطف است به محلّ جملهء قبلى ، يعنى : « اقسطوا و اقيموا وجوهكم » ، جملهء
وَ ادْعُوهُ مُخْلِصِينَ
بيان و توضيح ثابت نگاه داشتن وجوه در هر معبد است
كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ
هامش
( 1 ) فاعل « يبدو » آلت تناسلى زن است . يعنى امروز بعض يا همهء آلت تناسليم آشكار مىشود ، آنچه آشكار شده نگاه كردنش را حلال نمىكنم .