عاقبت گناه بود ، به آنها نشان داد ، ولى او از فرزندان آدم فقط لباس تقوى را مىكند و عواقب ناپسند آن را كه رسوايى دنيا و آشكار شدن فساد و رذائل اخلاقى در آن و عذاب آخرت است به انسان نشان مىدهد ، لذا مىفرمايد : شيطان شما را گمراه نكند . . . جملهء
إِنَّهُ يَراكُمْ . . .
تأكيد مطلب سابق است يعنى به هوش باشيد كه او و يارانش شما را مىبينند و در كمين هستند ، شما فكر مىكنيد كه كسى در پى شما نيست ، آيه ظاهر است در آنكه نسل كنونى بشر به يك پدر و مادر منتهى مىشود و نيز شياطين انسان را مىبينند « 1 » .
إِنَّا جَعَلْنَا الشَّياطِينَ أَوْلِياءَ لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ
.
اين جمله بيان مىكند كه تصرف و اغفال شياطين فقط راجع به كسانى است كه تسليم خدا نمىشوند ولى اهل ايمان و بندگان خالص از شر او در امان خواهند بود .
إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ
اسراء / 65 .
28 -
وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا وَ اللَّهُ أَمَرَنا بِها
از جريان امر و نهى آدم و ظاهر شدن عورتشان معلوم گرديد كه خدا به كارهاى بد دستور نمىدهد بلكه از آنها نهى مىكند بدين مناسبت يكى از بدعتهاى مشركين نقل و رد شده است و آن اينكه : چون كار بدى مىكردند در مقام اعتذار مىگفتند پدرانمان را در اين عمل يافتهايم و شايد در اثر حسن ظن به پدرانشان مىگفتند : آنها بر حق بودند و روى دستور خدا آن كار را مىكردند پس ما نيز به اين كار مأمور هستيم ، خدا به رسولش دستور مىدهد كه به آنها بگو : خدا به فحشاء امر نمىكند و آن را از روى جهل به خدا نسبت مىدهيد :
قُلْ إِنَّ اللَّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ أَ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ
پيداست كه با اين كلام ناحق بودن پدرانشان نيز روشن مىشود .
هامش
( 1 ) « حيث » دلالت بر مكان دارد يعنى آنها از هر مكانى كه در آن هستند شما را مىبينند .