خبر آن است ، يعنى توزين حقيقى اعمال در روز قيامت خواهد بود ، چنان كه در كشاف گفته و در جوامع الجامع نيز آمده است ، نگارنده وجه اول را اختيار مىكنم .
فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
تفريع بر مطلب فوق است ، موازين اگر جمع موزون باشد مراد از آن اعمال است كه سنگينى و وزن دارند ، زيرا مطابقند با دستور خدا ، و اگر ميزانها باشد باز به اعتبار اعمال است ، رابطهء آن با
وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ
در نكتهها خواهد آمد .
ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ
راجع به اعمال نيك است چون نتيجهء آنها فلاح و بهشت است ، زيرا اعمال بد مطابق دستور خدا نيستند و وزن ندارند ، على هذا در اينجا خبرى از اعمال بد نيست ، دقت شود ، مشروح وزن اعمال در نكتهها خواهد آمد .
9 -
وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ
.
تفريع ديگرى است بر وزن اعمال ، خفت عمل به علت مطابق دستور خدا نبودن است ، مانند كارهاى خوب و مفيد كفار كه اصلا وزن ندارند ، زيرا در اثر نبودن ايمان و نيّت خالص اعمالشان حبط و پوچ است
أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَ لِقائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً
كهف / 105 .
و مانند كارهاى نيك مؤمنان كه در اثر ريا و منت نهادن و عدم مراعات جهات شرعى پوچ و حبط شدهاند :
لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى كَالَّذِي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ
بقره / 264 .
پس بايد بدانيم كه « خفت ، ثقلت » در رابطه با اعمال نيك است و در اينجا از اعمال بد خبرى نيست ، چون آنها فقط شقاوت آورند و نيز مؤمنان گناهكار از گروه
ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ
هستند زيرا كه اقلا مقدارى از اعمال آنها مطابق حق