نازل مىشد از يهود و نصارى راه يافتهتر بوديم ، اينك قرآن آمده ، هر كه از آن اعراض كند عذاب سختى به دنبال دارد ، آن گاه تهديد مىكند كه بعد از گذشتن فرصت و عوض شدن شرائط ، ايمان آوردن فائدهاى نخواهد داشت .
154 -
ثُمَّ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ تَماماً عَلَى الَّذِي أَحْسَنَ وَ تَفْصِيلًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً
.
مراد از
الَّذِي أَحْسَنَ
جنس است نه يك فرد يعنى همهء نيكوكاران بنى اسرائيل « تماما » و سه وصف ديگر علّت است براى
آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ
يعنى : ابتدا احكام دين را بطور اجمال و به مقتضاى مصلحت براى پيامبران گذشته بيان كرديم سپس به موسى كتاب داديم براى تمام شدن نعمت دين بر نيكوكاران و براى بيان كردن هر چيزى كه امت موسى به آن نياز داشت و براى هدايت و رحمت « 1 » .
لَعَلَّهُمْ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ
.
معلوم مىشود كه از جمله تفصيلات ، مطالب معاد بوده است و تورات در صورتى مفيد واقع مىشد كه بقيامت معتقد مىشدند .
155 -
وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ فَاتَّبِعُوهُ وَ اتَّقُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
.
اين قرآن كتاب پر فائدهاى است كه بعد از تورات نازل كردهايم از آن پيروى كنيد تا مشمول رحمت گرديد « و اتقوا » يعنى بپرهيزيد از مخالفت آن .
156 -
أَنْ تَقُولُوا إِنَّما أُنْزِلَ الْكِتابُ عَلى طائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنا وَ إِنْ كُنَّا عَنْ دِراسَتِهِمْ لَغافِلِينَ
.
جملهء
أَنْ تَقُولُوا
تقديرش « كراهة ان تقولوا ، يا ، لئلا تقولوا » مىباشد لفظ « ان » در « ان كنا » مخفف از ثقيله است مراد از طائفتين يهود و نصارى است .
هامش
( 1 ) با استفاده از الميزان .