لِيُرْدُوهُمْ وَ لِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ
.
« كذلك » اشاره است به
جَعَلُوا لِلَّهِ . . .
مراد از شركائى كه قتل اولاد را در نظرشان خوب جلوه مىدادند ممكن است بتها باشد يعنى عشق به اصنام در نظر آنها قربانى كردن فرزندان را براى اصنام مزين كرد اين در صورتى است كه قربانى براى بتان باشد ، به نظر مىآيد منظور از آن بدعت گزاران باشد كه آن را رسمى كردند ، « ليردوهم » لام براى عاقبت و نتيجه است
لِيَلْبِسُوا . . .
حاكى است كه آن را از دستورات دين معرفى مىكردهاند .
ناگفته نماند : قرآن دربارهء فرزندان دو نوع قتل از عرب نقل مىكند يكى قتل دختران كه قبيله بنو تميم آن را مىكردند گويند : نعمان بن منذر بر قومى از عرب حمله كرد ، زنان آنها را اسير نمود به هنگام استرداد اسيران دختر قيس بن عاصم حاضر نشد برگردد چون ازدواج كرده بود ، قيس قسم خورد هر دخترى كه زنش به دنيا آورد زنده بگورش كند و اين در ميان آنها رسم شد ، آيهء :
وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ
كورت / 8 ،
وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا . . .
نحل / 58 راجع به آن است .
ديگرى كشتن فرزند اعم از دختر و پسر از ترس گرسنگى ، چون محصول كم مىآمد فرزندان خود را مىكشتند كه از رنج گرسنگى آسوده باشند :
وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيَّاكُمْ
اسراء / 31 ، انعام / 151
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ ما يَفْتَرُونَ
.
يعنى به اين افترائشان كه به خدا مىبندند اهميت مده ، ضمير
ما فَعَلُوهُ
ظاهرا به تزيين راجع است و آن از نتائج مختار بودن بندگان مىباشد .
138 -
وَ قالُوا هذِهِ أَنْعامٌ وَ حَرْثٌ حِجْرٌ لا يَطْعَمُها إِلَّا مَنْ نَشاءُ بِزَعْمِهِمْ
.