النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْدِيكُمْ مِنْهُ
اين قسمت در سورهء نساء / 43 نيز گذشت ، حكم تيمم در اينجا شامل تيمم بدل از وضو و غسل هر دو است ، قيد
فَلَمْ تَجِدُوا
ظاهرا شامل مريض نيست چون مريض وظيفهاش تيمم است آب باشد يا نه آنكه از مستراح برگشته در صورت نبودن آب تيمم بدل از وضو خواهد كرد ، آنكه با زنان مقاربت كرده تيمم بدل غسل مىكند . اما مسافر در صورت نبودن آب اگر جنب باشد تيمم بدل از غسل و گرنه بدل از وضو مىكند ضمير « منه » به صعيد برمىگردد يعنى از آن خاك به صورت و دستها بكشيد و اين مىرساند كه بايد غبارى در دست بماند بنا بر اين بستگى كه اصلا غبار ندارد تيمم جايز نيست ، بقولى « من » ابتدائيه است يعنى ابتداى مسح بعد از دست زدن به خاك باشد .
ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
.
جملهء اول تعليل حكم تيمم به جاى وضو و غسل است ، علّت عدم حرج آن است كه در صورت فقدان آب ، وضو و غسل ساقط مىشود . جمله دوم حكايت دارد كه هر سه از وضو و غسل و تيمم سبب طهارتند و آن طهارت معنوى است كه نماز با آن صحيح مىشود . مراد از نعمت چنان كه در الميزان فرموده دين است ، تمام نعمت و دين آن است كه همهء احكام آن روشن شود ، اينها همه براى آن است كه شما بندهء شكر گزار باشيد تا مشمول
وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ
آل عمران / 144 گرديد .
7 -
وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ مِيثاقَهُ الَّذِي واثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنا وَ أَطَعْنا
.
مراد از نعمت ظاهرا مزايايى است كه در اثر اسلام آوردن تا وقت نزول