اصغر و انسان است
نَفْسٍ واحِدَةٍ
مىشود گفت كه انسان اوليه و ابو البشر است آيات چهارگانهء زير اين مطلب را روشن مىكند :
خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها
نساء / 1
هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها لِيَسْكُنَ إِلَيْها
اعراف / 189 ،
خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها
زمر / 6 ،
إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا
حجرات / 13 .
فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ
هر دو ظاهرا اسم مكان هستند ، « مستقر » نمىتواند اسم مفعول باشد چون فعلش لازم است نه متعدى ، مراد از مستقر به نظرم قرارگاه زمين است مثل
وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ
بقره / 36 ، انسانها دو قسم مىباشند عدهاى متولد شده و در روى زمين هستند و عدهاى هنوز به وجود نيامده و در ذرات آب و هوا و خاك و گياهان و غيره قرار دارند كه در آينده به قدرت خدا متولد خواهند شد و فعلا به صورت
لَمْ يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُوراً
در آب و خاك و هوا مىباشند و اين مواد ، مستودع و وديعهگاه انسانهاست در اين صورت بايد « انشأكم » شامل آفريدن در ذرات آب و خاك و هوا نيز باشد يعنى : خدا آفرينش شما را از يك فرد شروع كرده .
بعضى از شما در قرارگاه زمين هستيد و به دنيا آمدهايد و بعضى در وديعهگاه هستيد كه به تدريج پديد خواهيد شد ، شايد مراد از مستقر ، زمين و از مستودع ارحام مادران و اصلاب پدران باشد يعنى بعضى به دنيا آمدهايد و بعضى در وجود پدران و مادران هستيد در نهج البلاغه آمده :
« و احصى . . . مستقرهم و مستودعهم من الارحام و الظهور الى ان تتناهى بهم الغايات » « 1 »
اگر « الظهور » بيان « مستقرهم » باشد معنى همان مىشود كه گفته شد ، در اين صورت مىشود « مستودع » اسم
هامش
( 1 ) خطبهء 90 صبحى صالح . در آيهء ديگر آمده استثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍمؤمنون / 13 .