87 -
وَ مِنْ آبائِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ وَ إِخْوانِهِمْ وَ اجْتَبَيْناهُمْ وَ هَدَيْناهُمْ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
.
يعنى از پدران و فرزندان و برادران آنها نيز جماعتى بودند كه آنها را به پيامبرى برگزيديم و به راه راست هدايتشان كرديم مىشود گفت : تقدير
وَ مِنْ آبائِهِمْ
اين طور است « و جماعة من آبائهم . . . » به نظرم آمدن جملهء
وَ اجْتَبَيْناهُمْ . . .
براى كثرت فاصله است .
88 -
ذلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ لَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما كانُوا يَعْمَلُونَ
.
اين نبوت و برگزيدن يك هدايت مخصوص الهى است كه روى مشيت خدايى شامل حال بندگان بخصوصى مىشود ولى مخالفت با خدا و شرك در همه يكى است و اگر آنها هم شرك بودند اعمالشان حبط مىشد ، انحراف و دورى از خدا و حق در حق همه يكسان است .
89 -
أُولئِكَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَكَّلْنا بِها قَوْماً لَيْسُوا بِها بِكافِرِينَ
.
مراد از كتاب ، شريعت و قانون و از حكم ، داورى و قضاوت و از نبوت ، خبر دادن از خدا است . در گذشته از 18 نفر پيغمبر نام برده شده ، كتاب و حكم و نبوت راجع به مجموع آنهاست نه فرد فرد آنها ، مثلا به نوح و ابراهيم و موسى و عيسى كتاب داده شده نه بر همهء 18 نفر ، حكم و قضاوت به آنهايى داده شده كه حكومت داشتهاند مثل :
وَ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ إِذْ يَحْكُمانِ فِي الْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ الْقَوْمِ
انبياء / 78 ،
إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَ نُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ
مائده / 44 ، نبى فقط آنهاست كه شريعت و حكومت نداشتند و فقط مأمور تبليغ تورات بودهاند .