صحنه را مشاهده كنند ممكن است مراد از ساعة آخرت باشد و اللَّه اعلم
وَ هُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزارَهُمْ عَلى ظُهُورِهِمْ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ
مراد از اينكه گناهان را مثل بارى بر دوش دارند ظاهرا آنست كه گناه از گناهكار جدا نمىشود به هر حال آنها علت عذاب و مسئوليت را با خود دارند ؛ باريكه سبب آتش باشد بد بارى است .
32 -
وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ لَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ
.
يعنى آنها بخاطر زندگى دنيا و بخاطر جاه و مال ، لقاء اللَّه را تكذيب كردند و به حكم « حب الدنيا رأس كل خطيئة » عمل و رسالت پيامبران را محكوم كردند ، حال آنكه زندگى دنيا بازيچهاى بيش نيست ، آخرت پايدار بهتر است آن هم براى متقيان ،
أَ فَلا تَعْقِلُونَ
حاكى است كه در صورت دقت و تفكر صدق اين گفته را خواهند دانست .
ناگفته نماند : اطلاق لهو و لعب بر زندگى دنيا در اين سوره و در سورههاى :
عنكبوت / 64 ، محمّد / 36 ، حديد / 20 آمده است اين يك عينيت و ترسيم واقعى از زندگى دنيا است ، دنيا به حكم يك ميدان ورزش ، انسانها بازيگران آنند ، اين حق است بىآنكه واقعيتهاى دنيا از نظر انداخته شود ، بر قرآن خرده مىگيرند كه دنيا را بازيچه معرفى مىكند اما اشتباه مىكنند ، واقع همين است ، اين عينيت است كه مردان پاك را وادار باعمال مثبت و زهد و تلاش كرده و خود را در مقابل بازيچه چند روزه نباختهاند فرعونها و نمرودها به اين بازيچه گرفتار شده در عذاب واقع شدند .
على عليه السّلام دربارهء شهداء صفين فرمايد :
« ما ضر اخواننا الذين سفكت دمائهم و هم بصفين ان لا يكونوا اليوم احياء يسيغون الخصص و يشربون الرفق و اللَّه قد لقوا