انكار مىكنند .
نفق : نفق : ( بر وزن شرف ) نقب و سوراخ است ، اصل نفق و نفاق به معنى خروج يا تمام شدن است .
سلم : نردبان . زجاج در علت اين تسميه گويد : آن تو را به محل صعود تسليم مىكند .
شرحها
در اين آيات از يك سو به سوء عاقبت مشركان و طرفداران باطل اشاره و از سوى ديگر به رسول خدا صلى اللَّه عليه و إله توصيه شده كه در موضعگيرى خود در مقابل انكارها و فشارها و توطئهها استقامت به خرج دهد كه سبب پيروزى است و چارهاى جز آن نيست .
31 -
قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّهِ
.
گويند مراد از لقاء اللَّه مرگ است ولى اين درست نيست ، مرگ تكذيب ندارد ، بلكه مراد از آن آخرت و ملاقات رحمت يا عذاب خداست در بعضى از آيات آمده :
وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ . . .
اعراف / 147
فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا
اعراف / 51 ، خسران اين گونه اشخاص بدين علت است كه در اثر تكذيب آخرت ، زندگيشان پر از تخلفات ، گناهان و ستمها مىشود ، در دنيا رو سياه و در آخرت از رحمت حق بدور هستند .
حَتَّى إِذا جاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قالُوا يا حَسْرَتَنا عَلى ما فَرَّطْنا فِيها
ضمير « فيها » راجع به دنيا است مراد از ساعة ظاهرا مرگ است در بعضى از آيات آمده :
فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ
محمد / 27 ، انفال / 50 به نظر مىآيد
يا حَسْرَتَنا
گفتن در آن موقع خواهد بود كه اين