3 -
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ
اين قسمت از آيه در سورهء بقره / 173 گذشت : حرمت سه چيز اول علل طبيعى دارد ، و علّت حرمت چهارمى ظاهرا پياده شدن شرك به وسيلهء آنست و علت جنبهء معنوى دارد « به » متعلق است به « اهل » يعنى : آنچه بواسطه آن براى غير خدا ندا شده است
وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطِيحَةُ
از حضرت باقر صلوات اللَّه عليه نقل شده اهل جاهليت شتر و گوسفند را خفه كرده پس از مردن مىخوردند ، پاهاى حيوان را مىبستند و آن را مىزدند و چون مىمرد گوشتش را مىخوردند ، چشمهاى حيوان را مىبستند و از بلندى به زير مىافكندند ، پس از مردن مىخوردند . قوچها را با هم ديگر به جنگ مىكشيدند و چون يكى مىمرد آن را مىخوردند « 1 » در اسلام همهء اينها كه از بدعتهاى جاهليت بود حرام شده است .
وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ
.
منظور از
ما أَكَلَ . . .
نيمخوردهء درنده است
إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ
ظاهرا استثنا است از همهء آنچه قابل تذكيه است و آن عبارت است از شش موضع ، از
وَ ما أُهِلَّ
به بعد ، يعنى اگر هر يك از اينها را پيش از مردن ذبح شرعى كرديد ، پاك و قابل خوردن است از حضرت باقر و صادق عليهما السّلام نقل شده : هر گاه حيوان را در حالى بيابى كه گوش يا دمش را حركت مىدهد و يا چشمش باز و بسته مىشود ذبحش شرعى است « 2 » .
ظهور
ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ
در قربانيهايى است كه بر روى سنگها ذبح
هامش
( 1 ) تفسير صافى از حضرت باقر ( ع ) .
( 2 ) مجمع البيان « ان ادنى ما يدرك به الذكاة ان تدركه يحرك اذنه او ذنبه او