إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ
.
از آيات بعدى روشن مىشود كه اين گفتگو در روز قيامت خواهد بود امام باقر عليه السّلام فرموده : خدا اين سخن را نفرموده و در آخرت خواهد فرمود ، خدا چون بداند چيزى واقع خواهد شد از آن به صورت واقع شده خبر مىدهد « 1 » از لفظ « الهين » معلوم مىشود كه نصارى مريم را نيز پرستيدهاند ، در المنار ذيل آيهء شريفه آمده : پرستيدن مريم در كليساهاى شرق و غرب به غير از قسطنطنين متفق عليه بود ولى فرقهء پروتسنانت كه بعد از اسلام بوجود آمده است آن را انكار ورد نمود آن گاه از « اب لويس شيخو » نقل مىكند كه گفته است : « پرستش كليساى ارمنى به بتول پاك مادر خدا . . . مشهور است » و نيز گفته : كليساى قبطى در عبادتش به بتول غبطه شدهء مادر خدا ، ممتاز است « 2 » در الميزان آن را از روح المعانى آلوسى نيز نقل كرده است .
قالَ سُبْحانَكَ ما يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ ما لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ ما فِي نَفْسِي وَ لا أَعْلَمُ ما فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ
.
« سبحانك » يعنى پاك و منزهى تو از اينكه من و مادرم شريك تو باشيم
إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ
اشاره است به اينكه اگر من گفته بودم تو خودت فعلا گواه بودى ، به نظرم اين سؤال در روز قيامت براى مجاب كردن نصارى خواهد بود مراد
هامش
( 1 )
صافى عن الباقر ( ع ) : « لم يقله و سيقول ، ان اللَّه اذا علم شيئا هو كائن اخبر عنه خبر ما قد كان » .
( 2 ) المنار ج 7 ص 263 كلمهء شيخو اين است : « ان تعبد الكنيسة ، الارمنيه للبتول الطاهرة ام اللَّه لامر مشهور » « و قد امتازت الكنيسة القبطيه بعبادتها للبتول المغبوطة ام اللَّه » ناگفته نماند دنياى مسيحيت به تدريج اين اعمال و عقايد را خلاف عقل دانسته و با آنها به مبارزه برمىخيزند .