از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده : سوگندها سه گونهاند سوگندى كه در آن كفاره نيست ، سوگندى كه در آن كفاره هست و سوگند غموس كه موجب آتش است اول آن است كه شخص سوگند مىخورد كار نيكى را نكند ، كفارهاش آن است كه آن را بكند . دوم آنكه قسم مىخورد كار بدى را نكند ولى آن را مىكند ، در آن صورت كفاره واجب است ، سوگند غموس كه موجب آتش است آنكه در حق مسلمانى بر حبس مالش قسم مىخورد « 1 » .
90 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ
.
به نظرم ارتباط اين آيه با آيات قبلى آن است كه : حرام آن نيست كه شما بر خود حرام مىكنيد بلكه حرام اينها است . راجع به خمر در سورهء بقره / 219 و در نكتهها ذيل عنوان « شراب به تدريج حرام شد » سخن گفتيم و اين آيه سومين آيه در بارهء شراب است ، انصاب و ازلام در اول اين سوره ( آيهء سوم ) توضيح داده شد .
ميسر شامل همهء انواع قمار و برد و باخت است از رسول خدا صلى اللَّه عليه و إله نقل شده :
« كل ما تقومر عليه حتى الكعاب و الجوز » ( صافى ) .
بودن ميسر حاكى است كه مراد از « ازلام » تيرهاى تفأل است . رجس بودن اينها به آن جهت است كه همه عمل قبيح و ناپاكند .
مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ
حاكى است كه اينها همه مضر هستند و اثر تلقينات و وسوسههاى شياطين است چنان كه آيهء بعدى روشن مىكند نظير :
وَ إِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ
انعام / 41
فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
اجتناب
هامش
( 1 )
في الكافى عن الصادق ( ع ) الايمان ثلاثة يمين ليس فيه كفارة و يمين فيه كفارة و يمين غموس توجب النار فاليمين التي ليس فيها كفارة الرجل يحلف على باب بر ان لا يفعله و كفارته ان يفعل و اليمين التي تجب فيها الكفارة الرجل يحلف على باب معصية ان لا يفعله فتجب عليه الكفاره و اليمين الغموس التي توجب النار الرجل يحلف على حق امرئ مسلم على حبس ماله » .