66 -
وَ لَوْ أَنَّهُمْ أَقامُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ
.
معنى « لو » در آيهء قبلى گذشت ، اين آيه راجع به ما قبل اسلام است مراد از
ما أُنْزِلَ . . .
آنهايى است كه بر پيامبران بنى اسرائيل نازل شده غير از تورات و انجيل
مِنْ فَوْقِهِمْ
بارانها و مانند آن است ،
مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ
چيزهايى است كه از زمين مىرويد و در زمين هست اين آيه مثل آيات ديگر دليل است بر اينكه اعمال نيك و بد در اصلاح جامعه و تباهى آن دخالت تمام دارند
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً . . .
نحل / 112
مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما يَعْمَلُونَ
.
اشاره است به اينكه اكثريت بدكار بودند فقط گروهى متوسط و معتدل بودند روايت شده آنها همانها بودند كه اسلام آوردند .
نكتهها :
ما و اهل كتاب : اينكه قرآن اهل كتاب را در اثر اعمالشان مىكوبد از اين جهت نيست كه نفوذ باللّه خدا با گروهى از بندگان دشمنى دارد ، بلكه اينها يك حساب طبيعى و جهانى است هر كس و هر ملّت كه از راه عدل و انصاف منحرف شود حسابش همانست ، مسلمانان كه وصيتهاى رسول خدا را ناديده گرفته و اختلاف كردند ، اگر بيشتر از يهود چوب نخورده باشند كمتر نخوردهاند ، لذا بايد جامعه هشيار و بيدار باشد و از راه خدا كه راه عدل و انصاف است قدم به كنار نگذارد .
ما و قرآن : آيهء
وَ لَوْ أَنَّهُمْ أَقامُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ . . .
در حق قرآن و اهل قرآن نيز صادق است به تعبير « و لو اننا اقمنا القرآن