آن اعراض كردند در اين صورت قصد تباهى و اضلال مردم را دارند و خدا به تبهكاران داناست ، آنها را بكيفر اعمالشان مىرساند .
نكتهها
خلقت آدم و نشو و ارتقاع
راجع به پيدايش موجودات زنده ، در حال حاضر دو نظريه و دو فرضيّه وجود دارد . يكى : اتحاد انواع . و آن اينكه در روى زمين ابتدا يك موجود زنده و ساده پيدا شده و اينهمه موجودات بتدريج از آن بوجود آمدهاند .
دوم : فرضيّهء استقلال انواع است و آن اينكه انواع موجودات زنده مستقل هستند و در بوجود آمدن ربطى بهم ندارند ، شتر از اوّل شتر پيدا شده ، گوسفند ، از اوّل گوسفند بوجود آمده و انسان از اوّل انسان بوجود آمده است و هكذا . . . « 1 » هيچ يك از اين دو فرضيّه بطور علمى اثبات نشده است بنا بر نظريّهء اوّل در ابتدا فقط يك معجزه بوقوع پيوسته و با ارادهء خاصّ خدا موجود بىجانى به جاندار تبديل گرديده است بر خلاف نظريّهء دوّم . ولى ظواهر آيات و روايات وجه دوّم را تأييد مىكنند ، در متون دينى مخصوصا دين اسلام خبرى از فرضيّهء اوّل وجود ندارد .
گفتيم : هيچ يك از ايندو علمى نيستند و اگر روزى نظريّهء داروين مثل « دو دو تا ، چهارتا » روشن و علمى گرديد حمل آيات قرآن بر آن در كمال آسانى است و هيچ نبايد وحشت كرد ، بعضى با شنيدن فرضيّهء داروين انگليسى عصبانى و ناراحت مىشوند مبادا پيشرفت اين فرضيهء صدمهاى به دين بزند ولى هيچ جاى ناراحتى نيست و نيز فرضيّهء داروين اكنون رو بزوال است و بتدريج موجوديّت
هامش
( 1 ) ظهور آيه دربارهء خلقت آدم چنين است كه آدم بطور انفجار از گل خشكيده بوجود آمد مانند عصاى موسى كه مبدل باژدها گرديد .