« كن فيكون » كه « ثم » نشان ميدهد اين دو امر فاصلهء زمانى داشتهاند ، على هذا مورد تشبيه قسمت اوّل است ، ولى اگر بگوئيم كه آدم مدتهايى از آفريده شدنش گذشت سپس استعداد پيدا كرد و روح الهى در وى پيدا شد ، عيسى هم با قدرت خدا متولد شد و سپس روح خدايى و وحى در او پيدا گرديد ، در اين صورت هر دو قسمت مورد تشبيه مىباشند و مراد از
ثُمَّ قالَ . . .
دميدن روح الهى و اعطاء تفكر و اراده است و اللَّه اعلم « 1 » رجوع شود به « نكتهها » و بآيهء
كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ
بقره / 213 .
60 -
الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ
يعنى : اين سرگذشت حق است و از جانب پروردگارت ديكته مىشود از ترديد كنندگان مباش ، اين آيه براى تحكيم اطمينان رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله است .
61 -
فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبِينَ
در « نكتهها » جريان مباهله را نقل خواهيم كرد ، باتفاق شيعه و اهل سنت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله پس از نزول آيه ، نصاراى نجران را بمباهله دعوت فرمود و موقع رفتن به محل مباهله فقط على بن ابى طالب ، فاطمهء زهرا ، حسن و حسين عليهم السّلام را با خود برد با در نظر گرفتن اين نقل مسلم مطالب ذيل از آيه استفاده مىشود .
اول : حسن و حسين عليهما السّلام پسران رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله بوده و به آنها « ابن رسول اللَّه » گفته مىشود ابن حجر در صواعق محرقهء خود مىگويد : از فوائد اين آيه آنست كه به حسنين ، پسران رسول خدا ، گفتن جايز است و او بالاتفاق پدر آن دو است . « 2 »
هامش
« قال له كن و اذا قال لشىء كن فيكون » نتيجه اين مىشود كه آدم نيز مشمول اين قانون كلى گرديد .
( 1 ) در بحار ج 4 ص 13 از امام باقر سؤال شده از روحى كه در آدم و عيسى بود او فرمود :
« روحان مخلوقان اختارهما اللَّه و اصطفاهما روح آدم و روح عيسى » .
( 2 ) صواعق ابن حجر ص 157 ذيل آيهء 9 از آيات وارده در شأن اهل بيت عليهم السلام مشروح اين مطلب را علامهء امينى در كتاب الغدير ج 7 ص 124 - 129 آورده است .