دست تو است ، چيز خوب را از آن « خير » گويند كه مورد پسند و اختيار انسان است ، پس در اصل معنى آن اختيار است ( قاموس قرآن ) .
تولج : ولوج بمعنى دخول ، ايلاج بمعنى داخل كردن است .
حى : زنده . زنده بودن شىء با چهار عمل : حركت ، جذب ، دفع و توليد مثل شناخته مىشود . ميت آنست كه اين چهار عمل را نداشته باشد .
شرحها
اين دو آيه مطلب مستقلّى را روشن مىكنند ، در عين حال با مطالب قبلى بىارتباط نيستند ، يهود از روى حسد ، اسلام را قبول نمىكردند ، حال آنكه اختيار و برگزيدن هر چيز در دست خداست ، اگر حكومت خدا را قبول دارند بايد از انتخاب خدا كه رسالت را برسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله داده سرپيچى نكنند ، وانگهى سوره با
لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ
شروع شده ، اين دو آيه گوشهاى از قيوميت خدا را بيان مىكند .
26 -
قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ
. « 1 » گفتيم : ملك بمعنى حكومت و ادرهء امور و سرپرستى است ، اينكه مىگوئيم : خدا مالك حكومت و سرپرستى است زيرا خدا خالق هر چيز و پرورش دهندهء هر چيز است
قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ
رعد / 16 پس مطلق حكومت و سرپرستى در دست خداست . لفظ
تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ
صريح است در اينكه حكومت را خدا مىدهد ، خواه حاكم مؤمن باشد يا كافر ، عادل باشد يا ظالم ، آيهء :
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْراهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ
بقره / 258 شكى
هامش
( 1 ) مخفى نماند با در نظر گرفتن تناسب اين آيه با آيات قبلى مىشود گفت : مراد ازتُؤْتِي الْمُلْكَدر آيه حكومت تشريعى است مثل :إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طالُوتَ مَلِكاً.