72 -
وَ إِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيداً
.
حكايت حال مرد بيمار دلى است كه به جنگ حاضر نيست برود و يا از آن مىترسد اين سخن ، در دل او پوشيده است چون مطّلع شد كه مؤمنان شكستى ديدهاند مىگويد : از لطف خدا بود كه با آنها در جنگ حاضر نشدم لفظ « منكم » حاكى است كه گوينده مؤمن بيمار دلى بوده است ولى عملا با منافق فرقى ندارد ، چنين كسانى همچون ترمز مانع پيشرفت مكتبها هستند .
73 -
وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً
.
شقّ دوّم سخن فرد بيمار دل است كه در صورت غلبهء مؤمنان و رسيدن بغنيمت گويى هيچ با مسلمانان آشنايى نداشته و از جريان كار بىخبر بوده مىگويد : اى كاش با مجاهدين بودم و بنجات بزرگى مىرسيدم ، منظور از فضل ظاهرا غنيمت و از فوز عظيم سهم بردن از غنيمت است ، غنيمت را فوز عظيم خواندن دليل كوتاه فكرى آنهاست ممكن است مراد از فضل ، غلبه و از فوز عظيم غنيمت و اجر خدايى باشد . بهر حال روى اين گونه اشخاص نمىشود در پيشبرد هدف حساب كرد .
74 -
فَلْيُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ
.
در مقابل گروه اول به مؤمنان واقعى دستور جهاد داده شده آنها كسانى هستند كه زندگى دنيا را به پاداش آخرت مىفروشند و از مرگ در راه خدا و براى مكتب راستين نمىترسند
وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً
در منطق حق شكست مفهومى ندارد ، مؤمن مجاهد اگر غالب شود حق را پيروز كرده و اگر كشته شود در راه خدا شهيد شده و در