آن را مىخواهد ، خدا اين خواست و اين ندا را مىشنود و خدا به وضع جامعهء انسانى بيناست ، سميع و بصير بودن ايجاب كرده كه اين دستور را بدهد نظير اين سخن آيهء
وَ آتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ
( ابراهيم / 36 ) پيداست كه مراد سؤال فطرى و تكوينى است .
59 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ
.
مىدانيم كه اطاعت رسول مطلقا واجب است و تخصيصى در آن نيست زيرا پيامبر معصوم است و خطا نمىكند هر چه دستور بدهد همان فرمان حق و رضاى حق است . و چون براى رسول و اولوا الامر فقط يك « اطيعوا » آمده بايد اطاعت اولى الامر نيز عمومى و بدون تخصيص باشد ، لازمهء اين سخن معصوم بودن اولى الامر است و گرنه ممكن است امر بخلاف شرع كنند و مردم مجبور از اطاعت باشند « منكم » دلالت دارد كه اين اولو الامر از متن جامعه اسلامى برخاستهاند مثل :
بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ
جمعه / 2
رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ
بقره / 129 ظهور « اولوا الامر » در سرپرستان و صاحبان امر است نه فقهاء و اهل دين كه ابن عباس گفته و نه امر بمعروف كنندگان كه بعضى گفتهاند و نه اهل حل و عقد كه صاحب المنار گفته است .
ناگفته نماند : آيه نمىگويد اولى الامر چه كسانى هستند ولى دقت در آن روشن مىكند كه اولى الامر بايد مثل رسول ، معصوم و مصون از خطا باشند ، بعقيده شيعه و بنا بر روايات مراد از اولو الامر ائمهء معصومين عليهم السّلام هستند ، در تفسير برهان 30 روايت و در تفسير عياشى 12 حديث در اين زمينه نقل شده است ، آيهء شريفه نيز به آن دلالت دارد . « 1 » .
هامش
( 1 ) در زمان غيبت ، فقهاء در مقام اولى الامر واقع شدهاند و بنا بر ادلهء ولايت فقيه ، اطاعتشان واجب و فرمانشان واجب الاجر است و اگر حكومتى نصب كنند واجب الاطاعة است .