و ملازم نوشته و دستور خدا باشيد ، اين جمله توصيه است كه بايد بدستور خدا اهميّت بدهيد و از آن سرپيچى نكنيد .
وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ
يعنى غير از محرّمات گذشته ، زنان ديگر بر شما حلال هستند كه با مهريه قرار دادن اموال خود آنها را اختيار كنيد در حالى كه مىخواهيد پاكدامنان باشيد نه زنا كنندگان .
فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً
.
اگر « ما » موصول و « به » راجع به آن باشد ، معنى چنين است : پس هر كس از زنان كه از او لذّت برده و متعه كردهايد مهريّه واجب آنها را بدهيد و اگر « ما » به معنى وقت و « به » راجع باستمتاع باشد ، معنى چنين مىشود : هر وقت از زنان به شكل متعه لذت برديد مهريّهء آنها را بدهيد ، « فريضة » نشان مىدهد كه مهريّه در اين نكاح حتمى است .
اين قسمت از آيه بايد در بيان قسم ديگرى از ازدواج باشد كه به آن متعه و نكاح غير دائم مىگوئيم چون حكم نكاح دائم در جملهء
وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ
گذشت ، اينكه با فاء نتيجه در
فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ
حكم ديگرى بيان شده نظير آيهء صوم است كه فرموده
أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ
نظير آن در قرآن بسيار است .
قطع نظر از دلالت آيه ، روايات متعددى داريم كه آيه دربارهء متعه است أبو بصير گويد : از امام باقر عليه السّلام از متعه پرسيدم فرمود : متعه در قرآن نازل شده
فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ . . .
« 1 » .
و روايات ديگر كه در كتب احاديث و تفاسير مرقوم است . بقيّهء مطلب
هامش
( 1 ) آلاء الرحمن
فى الكافى عن ابى بصير سئلت ابا جعفر عليه السلام عن المتعة قالت نزلت فى القرآنفَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ.