اينكه نمىشود از زنان به اجبار ارث برد . دوّم روا نيست زنان را به فشار گذاشت كه مقدارى از مهريّهء خود را به مردان بذل كنند مگر آن كه خود علّت فشار را بوجود آورند . سوّم در صورت طلاق دادن بايد همهء مهريّهء زن را پرداخت هر چند كه بسيار زياد باشد . چهارم ازدواج با نامادرى حرام است .
19 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً
ارث از روى اكراه آنست كه مثلا دختر يتيمى از اقرباى شخص در نزدش باشد و او را از ازدواج منع كند به طمع اينكه پس از مردن وارث او باشد چنان كه از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده است « 1 » يا اينكه زن را مجبور كند كه مقدارى از ثروت خود را بعنوان وصيّت به مرد اختصاص دهد يا بطور مسلوب المنفعه به فروشد كه بعد از مردن مال مردم باشد . اينكه نقل شده : در جاهليت حتى خود زنان و نامادرى را ارث مىبردند و آيه در ردّ آنست ، با ظاهر آيه نمىسازد ، چون ارث آن گاه كه به شخص اضافه شود به معنى ارث بردن از شخص است نه ارث بردن خود شخص . مثلا
وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ
نمل / 16 معنايش آن نيست كه سليمان داود را ارث برد بلكه سليمان از داود ارث برد همچنين است آيهء مورد تفسير . وانگهى بايد گفت : مضمون آيه آنست كه در صورت اجبار نمىشود از زن ارث برد ولى در صورت اختيار مانعى ندارد .
وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ ما آتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ
اين بدان صورت است كه شخص با بدرفتارى زن را وادار كند كه از قسمتى از مهريّهء خود بگذرد و طلاق خلعى بگيرد ولى جملهء
إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ . . . .
حاكى است كه اگر زن زنا دهد و قضيّه در نظر مرد روشن شود مىتواند زن را تحت فشار قرار بدهد كه مقدارى از مهريّه را بذل كرده و طلاق بگيرد در تفسير
هامش
( 1 ) تفسير عياشى .