اللَّه عليه نقل شده : آن در صورتى است كه امر آخرت را معاينه كند « 1 » على هذا اين آيه مىگويد : خدا به دو طائفه توبه و توجّه و برگشت نمىكند يكى آنهايى كه پيوسته گناه كنند و چون يقين به مرگ كردند توبه نمايند ديگرى : گروهى كه كافر از دنيا بروند .
ذيل آيه صريح است در اينكه : اين دو طائفه محكوم به عذاب هستند چنان كه فرموده :
أُولئِكَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً
.
مخفى نماند بموجب عدهّاى از آيات ، توبه از روى ناچارى و تمام شدن امكان عمل ، پذيرفته نيست يكى آيهء بالاست كه بررسى شد ، دوم آيهء
حَتَّى إِذا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِيلَ
يونس / 90 كه در بارهء توبهء فرعون به هنگام غرق شدن است كه پذيرفته نشد و با كلمهء
آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ . . .
ردّ گرديد .
سوّم : دربارهء امّتهاى گذشته به اخطار پيامبران گوش نداده و گرفتار شدند فرموده :
فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ
غافر / 84 - 85 ظهور آيات در آنست كه ايمانشان نه نفعى در برگرداندن عذاب داشت و نه نفعى در آخرت .
چهارم : آيهء
. . . يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً . . .
انعام / 158 ، اين مطلب ذيل آيه 90 از سورهء آل عمران نيز بررسى شده است .
هامش
( 1 )
عن الصادق عليه السلام انه سئل عن هذه الاية فقال ذلك اذا عاين امر الاخرة .