12 -
قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَ تُحْشَرُونَ إِلى جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمِهادُ
.
در دو آيهء گذشته يك قاعدهء كلّى و شاهد آن بيان گرديد ، در اين آيه خطاب به كفار مىكند و مىگويد : حكايت شما نيز همان است ، مطلب آيه ، عام ، ولى ظاهرا مورد نظر يهود « بنى قينقاع » يا همهء يهوديان مدينه بوده است . كفار با مردن بتدريج بسوى جهنم جمع مىشوند و در آخرت به آن داخل مىگردند .
13 -
قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتا فِئَةٌ تُقاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ أُخْرى كافِرَةٌ
ظاهرا مراد از « فئتين » مسلمانان و كفار در جنگ « بدر » است يعنى اى يهود مدينه واقعهء « بدر » كه كفار در آن مغلوب شدند براى شما شاهدى و عبرتى باشد كه دست از لجاجت برداريد .
يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ وَ اللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشاءُ
به نظرم مراد آنست كه مسلمانان كفار را دو برابر خود مىديدند ، يعنى : با وجود آنكه دشمن را دو برابر خود مىديدند باز خدايا ريشان كرد و غالب شدند ، اين اشاره به شكوه و ثروت يهود است ، يعنى شما گمان نكنيد كه در اثر كثرت افراد و ثروت مغلوب نمىشويد ، مشركان با آنكه دو برابر مسلمانان ديده مىشدند باز مغلوب گرديدند . مراد از
رَأْيَ الْعَيْنِ
ظاهرا آنست كه با چشم مىديدند ، خيال نبود .
ناگفته نماند : مسلمانان در « بدر » سيصد و سيزده نفر و كفار حدود هزار نفر بودند ، اگر مسلمين آنها را دو برابر خود ببينند باز يك ثلث كمتر ديدهاند و اين با تقليل كه در آيهء
وَ إِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا . . .
انفال / 44 كاملا مىسازد ( دقت شود ) .
إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ
ولى يهود از آن عبرت استفاده نكرده مورد غضب قرار گرفتند ، ظاهرا « ذلك » اشاره بهمهء مطالب آيات چهارگانه است .