يعنى : كسانى كه گفتند : خدا فقير است و پيامبران را كشتند همانها گفتند :
خدا بما توصيه كرده به هيچ پيامبرى ايمان نياوريم تا بما قربانيى بياورد كه آتش آن را بخورد ، به نظر مىآيد مرادشان از
بِقُرْبانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ
قربانى است كه سوختنى باشد ، زيرا از جملهء احكامشان آن بود كه بعضى از قربانيها را مىسوزاندند « 1 » و چون رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله در ذبيحه امر به خوردن فرمودند نه سوزاندن ، يهود در مقام رد گفتند : خدا بما عهد كرده به پيامبرى ايمان آوريم كه بسوزاندن قربانى حكم كند ، ( استفاده از المنار ) .
اما اكثر مفسران گفتهاند : منظور آن است كه آتشى از آسمان بيايد و قربانى را بسوزاند و در انبياء گذشته جملهاى از معجزه آن بود كه آتش سفيدى از آسمان آمده قربانى را مىسوزاند . ولى اين بعيد است و ما را در اين بارهء بحثى است كه انشاء اللَّه ذيل آيهء 27 از سورهء مائده
إِذْ قَرَّبا قُرْباناً . . .
خواهد آمد .
قُلْ قَدْ جاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّناتِ وَ بِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
مرد از « بينات » معجزات است و از
بِالَّذِي قُلْتُمْ
قربانيى است كه آتش آن را مىسوزاند ، قرآن در اينجا تصديق مىكند كه چنان قربانيى در بنى اسرائيل بوده است ، منظور يا ذبيحه است كه آن را مىسوزاند و يا بطريق اعجاز آتش آن را مىخورد ، براى نگارنده قبول هر دو مشكل است چرا ذبيحهء حلال سوزانده شود ؟ ! و چرا معجزه ، قربانى حلال و مورد استفاده را بسوزاند ؟ ! و اللَّه اعلم .
يعنى : شما در قبول پيامبر اسلام عذر مىتراشيد زيرا پيامبرانى را كه چنان قربان آوردند بعوض قبول كردن بقتل رسانديد .
184 -
فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جاءُو بِالْبَيِّناتِ وَ الزُّبُرِ وَ الْكِتابِ الْمُنِيرِ
منظور از « بينات » معجزات و از « زبر » ظاهرا اخلاقيات و از « كتاب »
هامش
( 1 ) رجوع شود به قاموس كتاب مقدس لغت قربان و تورات سفر لاويان فصل اول .