ولى ظاهرا در هر دو آيه به معنى شاد شدن است .
شرحها
پس از بيان آنكه روشن شد : پيامبر خيانت نمىكند و بعثت او تفضّل خداوندى است ، در اين آيات بيان شده : سبب اولى شكست ، خود مسلمانان بودند ، اذن و خواست خدا در مرحلهء دوم قرار داشته مثل :
فَلَمَّا زاغُوا أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ
صف / 5 . سپس عمل منافقين و سمپاشى آنها بعد از جنگ ، بررسى گرديده و در آخر تصريح گشته كه : عموم مقتولين در راه خدا و از جمله كشتگان « احد » در پيش خدا زندهاند و روزى مىخورند و از اين پيش آمد ناراحت نيستند .
165 -
أَ وَ لَمَّا أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْها قُلْتُمْ أَنَّى هذا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ
.
گويند مراد از
أَصَبْتُمْ مِثْلَيْها
اشاره بجريان « بدر » است كه مسلمانان هفتاد تن از كفار را كشته و هفتاد تن را اسير كردند ، استفهام براى ملامت است و « قلتم » جواب « لمّا » مىباشد يعنى : چون مصيبتى به شما رسيد حال آنكه دو برابر آن را به كفار رسانده بوديد ، گفتيد : اين از كجاست ؟ با آنكه ما حقيم و رسول خدا و وعدهء يارى خدا با ماست ؟ جواب آنكه : اين شكست از جانب خود شما است كه تير اندازان سنگر را خالى كردند و شما نيز گريختيد ، از زجّاج نقل شده : مراد آن است كه : شما هفتاد نفر را در « احد » كشتيد . اين سخن با
إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ
خوف مىسازد ولى اهل تاريخ گفتهاند از كفار در « احد » فقط بيست دو نفر كشته شدند ،
إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
عجزى در خدا نيست علّت شكست از جانب شما بود ، خدا باز به نصرت شما تواناست .