داشتيد آزمايش بشود و در ميدان عمل پياده گردد ، چون ادعاها در عمل پياده شوند بعضىها مصداق :
فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ . . .
و بعضىها مصداق
لَوْ كانَ لَنا مِنَ الْأَمْرِ . . .
مىگردند و هر يك به نتيجه كار خود مىرسند .
سوم : اينكه بوسيلهء اين قربانيها راهتان مشخص و ايمانتان از آلودگيهاى شرك خالص مىگردد . هر چه با زحمت بدست آيند محبوبتر مىشود توحيد خالص آن است كه در راه آن خون نثار شود
وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ
آرى خدا از اول بدرون دلها آگاه است ولى بايد آنها در ميدان عمل آزمايش شوند تا هر كس به نتيجهء عمل خود برسد . كار با آرزو ، درست شدنى نيست .
155 -
إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ بِبَعْضِ ما كَسَبُوا وَ لَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ
.
مقصود از « الجمعان » دو گروه مؤمنان و كفار مىباشند كه در « احد » با هم گلاويز شدند ، اين آيه روشن مىكند كه علّت فرار فراريان گناهانى بود كه قبلا مرتكب شده بودند و شيطان از آن راه در آنها نفوذ كرد ( معلوم مىشود گناه گذشته در هموار نمودن راه گناه آينده مؤثر است . ) ولى خدا آن گناه را كه مرتكب شدند بخشيد چون او آمرزنده و بردبار است .