پس چرا فرار كرديد ؟ ! جملهء
وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ
ظاهرا براى تأكيد جمله قبلى است يعنى با مرگ روبرو شديد و به آن نگاه مىكرديد .
144 -
وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئاً وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ
در روز « احد » مردى از مشركان به نام « ابن قمئه » صورت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله را با سنگ زخمى كرد ، حضرت بگودالى افتاد ، بعضى فرياد كشيدند كه : محمّد كشته شد ، اين فرياد ، مسلمانان را مأيوس كرد . انس بن نضر چند نفر از مهاجران و انصار را ديد كه دست از جنگ كشيدهاند گفت : چرا چنين كردهايد ؟ ! گفتند :
رسول خدا كشته شد . گفت : زندگى را بعد از او چه مىكنيد ؟ ! بميريد در آن راهى كه او مرد ، سپس حمله كرد و كشته شد « 1 » آيه مىگويد : محمّد صلّى اللَّه عليه و آله فقط يك نفر پيغمبر است ، پيش از او پيامبران ديگرى از دنيا رفتهاند كه اگر او بميرد يا كشته شود شما نبايد از دينتان بر گرديد . يعنى : دين بسته به وجود پيامبر نيست كه از كشته شدن او پراكنده شويد ، بلكه او بنيانگذار است دين ماندنى است پيامبر بماند يا نماند ، هر كه از دين بر گردد به خدا ضررى ندارد و هر كه پايدار باشد پاداش شكر گزاران دريافت مىكند آرى :
وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ
.
145 -
وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتاباً مُؤَجَّلًا
« 2 » اين آيه تسليتى است بر مؤمنان و جوابى است بر آنان كه مىگفتند : اگر ما حق بوديم در اينجا كشته نمىشديم و يا مىگفتند : اگر كشته شدگان بجنگ نمىرفتند كشته نمىشدند چنان كه عن قريب خواهد آمد . آيه مىگويد : كشته شدگان
هامش
( 1 ) سيرهء ابن هشام غزوه « احد » .
( 2 ) كتابا مىشود حال باشد ازبِإِذْنِ اللَّهِيعنى در حالى كه اذن خدا مكتوب معينى است و يا مفعول مطلق فعل محذوف باشد يعنى « كتب كتابا مؤجلا » .