پيامبران است « 1 » لذا از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه نقل شده : تقدير آيه « اخذ اللَّه ميثاق امم النبيين . . . » است بنا بر اين مخاطب در « آتيتكم - جاءكم » و در دو فعل آخر ، امّت پيامبران است يعنى : خدا از امّت پيامبران پيمان گرفت كه هر گاه به شما شريعت و دستورات اخلاقى دادم سپس پيامبرى آمد و آنچه شما داريد تصديق كرد ، حتما به او ايمان بياوريد و او را يارى كنيد .
در آيهء ديگرى اين ميثاق صريحا به بنى اسرائيل نسبت داده شده
وَ لَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ . . .
وَ قالَ اللَّهُ إِنِّي مَعَكُمْ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلاةَ وَ آتَيْتُمُ الزَّكاةَ وَ آمَنْتُمْ بِرُسُلِي وَ عَزَّرْتُمُوهُمْ
مائده / 12 در اين آيه « آمنتم - عزرتموهم » بجاى « لتؤمنن . لتنصرنه » در آيهء مورد تفسير است .
قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ
يعنى : خدا به پيامبران فرمود : آيا به اين پيمان اعتراف كرديد ؟ و بر اين ايمان و نصرت ، از مردم پيمان گرفتيد ؟ گفتند : آرى فرمود بر اين پيمان كه از مردم گرفتيد گواه باشيد ، من نيز با شما از گواهانم ، چون « اقررنا » در جواب استفهام آمده قهرا معناى آن هم اعتراف به ميثاق و هم اخذ ميثاق از مردم است . در ذيل آيهء هفتاد يكم اين سوره نمونهاى از تورات دربارهء بشارت حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله را نقل كرديم و بمحلهايى از انجيل اشاره نموديم به آنجا رجوع شود .
82 -
فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ
يعنى پس از اين پيمان ، هر كه پيامبر آينده ( محمّد صلّى اللَّه عليه و آله ) را با وجود دلائلش قبول نكند از پيمان خدا و دين
هامش
( 1 ) - اضافهء ميثاق به « النبيين » شايد در تقدير « الميثاق من النبين » باشد در اين صورت پيمان از پيامبران گرفته شده و به حكم پيمان از امت آنهاست و شايد مثل ميثاق اللَّه و عهد اللَّه باشد كه پيمان گيرنده خود پيامبران ، از امت ، البته بدستور خدا مىباشد ، « لما » درلَما آتَيْتُكُمْبه معنى شرط است و تقرير آن « مهما آتيتكم » است چنان كه در المنار گفته شده .