بقره / 121 .
وَ لكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِما كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتابَ وَ بِما كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ
در اينجا لفظ « يقول » مقدر است و تقدير آن « و لكن يقول كونوا » مىباشد ، ممكن است ربانيين بمعنى تربيت كنندگان باشد چنان كه در نهج البلاغه آمده : « الناس ثلاثة عالم ربانى . . . « 1 » » ولى به قرينهء
كُونُوا عِباداً لِي
مراد از آن مخصوصان بخداست يعنى : مردانى مخصوص به خدا و در اطاعت خدا باشيد ، زيرا كه كتاب خدا را هم درس مىدهيد و هم درس مىخوانيد و از حقيقت دين آگاهيد .
80 -
وَ لا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَ النَّبِيِّينَ أَرْباباً
لفظ « يأمركم » را بضمّ و بنصب آن خواندهاند ، بنا بر قرائت نصب ، عطف است بر « يؤتيه و يا بر « يقول » و « لا » براى تأكيد نفى است و بنا بر قرائت ضمّ ، جملهء مستأنفه مىباشد ، يعنى :
سزاوار نيست كه خدا به كسى كتاب و حكم و نبوت بدهد سپس او شما را امر كند به اينكه ملائكه و پيامبران را براى خود خدايان گيريد و پرسش كنيد .
أَ يَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ
يعنى : پس از آنكه با پذيرفتن دعوت او مسلمان شديد آيا سپس شما را به كفر و بندگى خود فرمان مىدهد ؟ ! يا آيا پس از آنكه بحسب فطرت يا بواسطهء پيغمبر پيشين مسلمان شدهايد شما را امر به كفر مىكند « 2 » ؟ ! خلاصهء اين دو آيه آن است كه : پيامبران نه مردم را بعبادت خود مىخوانند و نه بپرستش ملائكه و پيامبران ديگر . آنچه در اين بارهء به پيامبران نسبت دادهاند همه جعلى و دروغ محض است در دين خدا ، انسان پرستى ، فرشته پرستى ، بت پرستى و خلاصه پرستش غير خدا ممنوع است .
هامش
( 1 ) حكمت : 147 .
( 2 ) وجه دوم كه اسلام آوردن بحسب فطرت يا بواسطهء پيامبر قبلى باشد از تفسير المنار و وجه اول از الميزان استفاده شده است ، بنظرم وجه اول قويتر است زيرا پذيرفتن نبوت او در اول ، همان مسلمان بودن است .