4 -
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ وَ اللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقامٍ
« 1 » آيه راجع به كسانى است كه قيموميت خدا را دربارهء شريعتها و انبياء ناديده مىگيرند و آنها را انكار مىكنند ، اين اشخاص قهرا راه غير خدايى خواهند رفت عقوبت خدا عكس العمل كارهاى ناشايست و انكار آنهاست
هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
نمل / 90 ، لفظ « عزيز » حكايت از توانايى خدا دارد .
5 -
إِنَّ اللَّهَ لا يَخْفى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ
اين آيه در عين حال كه مطلب مستقلى است تعليل وعدهء عذاب در آيهء سابق و توجيه آن مىباشد گويى كسى مىپرسد ، خدا از كجا مىداند كه منكران كيستند تا از آنها انتقام بكشد ؟ در جواب آمده : بلى مىداند زيرا چيزى در آسمان و زمين از جمله اعمال كفار و منكران بر خدا پوشيده نيست . آيهء ذيل در تكميل اين مطلب است .
6 -
هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
. گويى منظور از آيه آنست كه : نه تنها خدا از همه چيز از جمله از شما انسانها آگاهى دارد ، بلكه امكان و قدرت گناه كردن را نيز او بشما داده است و حتى شما در انكار كردن حقائق از حول و قوهء او استفاده مىكنيد او شما را در رحم مادران طورى مىآفريند كه امكان انكار براى شما فراهم ميآيد ، بعبارت ديگر حتى در انكار آيات خدا نيز استقلال نداريد كه ارادهء شما بر ارادهء حق غلبه كند .
تصوير شامل تنظيم ظاهرى و باطنى هر دو است
كَيْفَ يَشاءُ
شامل قيافهها ، نر و ماده بودن ، استعداد ، صفات و غرائز همه است
لا إِلهَ إِلَّا هُوَ . . .
تكميل و تأكيد مطلب است ، دو وصف عزت و حكمت حاكى از آن است كه خدا به آنچه بخواهد تواناست و هر چه مىكند از روى حكمت و مصلحت است .
هامش
( 1 ) گويى آمدن عزيز براى آنست كه انتقام خدا مانند انسان براى تشفى قلب نيست .
بلكه خدا عزيز و تواناتر از آنست كه احتياج به تشفى داشته باشد .