خدا با عظمتتر است ؟ گفتم :
اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ
. آن حضرت دست به سينهء من زد و فرمود : علم بر تو آسان باشد . . . على عليه السّلام در ضمن حديثى از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل مىكند : . . . هر كه آية الكرسى را به وقت خواب بخواند خدا ، او و همسايه و همسايهء همسايهاش را ايمن گرداند .
در مجمع البيان از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده : براى هر چيز قلهايست ، نخبه و قلهء قرآن آية الكرسى است « 1 » ، لازم است اين آيه را از بر كنيم و در موقع تلاوت به معانى آن توجه نمائيم تا سلطه و حكومت خدا در نظرمان پيوسته مجسم باشد .
255 -
اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ
.
به موجب دلالت صفت مشبهه بر دوام و به موجب :
وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ
فرقان / 58 كه مرگ را از خدا نفى مىكند و به موجب :
كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ
قصص / 88 كه فنا را به هر چيز جز او شامل مىداند ، معلوم مىشود كه مراد از « الحى » زندهء واقعى است كه فقط خداست .
لفظ « قيوم » سه بار در قرآن مجيد آمده يكى در اين آيه ، ديگرى :
اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ
آل عمران / 2 ، سوم
وَ عَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ
طه / 111 و در هر سه با لفظ « حى » همراه است ، ممكن است آن را به مناسبت « حى » پاينده و دائم القيام معنى كنيم ولى دوام ، معنى صريح قيام نيست . بلكه اين كلمه از « قام بالامر / تولاه » است يعنى به كار برخاست و به كار مباشرت كرد .
لذا طبرسى در معنى آن فرموده : « الدائم القيام بتدبير الحق و حفظهم » و راغب گفته : « القائم الحافظ لكل شىء و المعطى له ما به قوامه » بنا بر اين مراد از قيوم سرپرستى و تدبير كامل خدا بر جهان است يعنى : كسى كه به تدبير كار بطور كامل برخاسته است .
هامش
( 1 ) -
تفسير برهان « ان لكل شىء ذروة و ذروه القرآن آية الكرسى » .