با گروهى در اثر اختلاف ، با منطق يا شمشير مىجنگد بهترين كمك براى پيروزى حق و روشن شدن حق است اگر على عليه السّلام با معاويه نمىجنگيد نه حقيقت آن دو مكشوف مىشد و نه راه براى آيندگان هموار مىگرديد جمله
وَ لكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يُرِيدُ
شايد اشاره به اين علّت است .
254 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ وَ الْكافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ
.
انفاق به حقوق واجبى و مستحبى هر دو شامل است . در اين آيه پاداش اخروى انفاق در نظر است ، مراد از نبودن شفاعت ، شفاعتى است كه بدون اجازه خدا باشد و گرنه با اجازه خدا ، شفاعت و شفاعت كنندگان خواهد بود چنان كه ذيل آيهء 48 همين سوره مشروحا بررسى شده است ، انفاق در دنيا به جاى تجارت و دوستى و شفاعت در قيامت خواهد بود . مراد از كفر ظاهرا انكار لزوم انفاق است نه كفر اصطلاحى . يعنى انكار كنندگان لزوم انفاق ستمگرانند كه هم بر خود ستم مىكنند و هم بر جامعه .
نكتهها
خداوند پس از روشن كردن راههاى حق و باطل ، مردم را در اختيار هر يك آزاد گذاشته است . اديان آسمانى تخم اختلاف را در ميان مردم نكاشتهاند ، اگر مردم از ديدهء انصاف بنگرند اختلافى در بين نخواهد بود ولى چون مختار خلق شدهاند از روى انصاف نخواهند نگريست بالاخره اختلاف و در نتيجهء اختلاف تصادم و جنگ پيش خواهد آمد .
در عين حال اين برخوردها و تصادمها كاروان بشرى را در راه تكامل و بيدار شدن مىاندازد
وَ لكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يُرِيدُ
معاويهها و يزيدها خواهند بود بايد