گريختند ولى به مرگ رسيدند .
فَقالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْياهُمْ
ظهور اين جمله در مرگ و زنده شدن واقعى است يعنى مردند و سپس بدستور خدا زنده شدند رجوع شود به « نكتهها » لفظ « موتوا » حاكى از ارادهء خدا است يعنى خدا خواست بميرند و مردند .
إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ
.
چون زنده شدن آنها فضلى و لطفى از جانب خدا بود ، از طرف ديگر مسئلهء معاد را روشن كرد لذا بطور كلى فرمود : خدا به مردم احسان كننده است ، زنده شدن آنها مصداقى از اين كلى است اما حيف كه اكثر مردم قدر فضل و نعمت خدا را نمىدانند .
244 -
وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
.
آيهء شريفه به جهاد ابتدايى و دفاعى هر دو شامل است ولى اگر اين آيه را با آيهء
وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ . . .
بقره / 190 در نظر بگيريم خواهيم ديد كه آن آيه مخصص اين آيه است يعنى فقط با كسانى بجنگيد كه با شما مىجنگند و يا بفكر جنگ هستند و اللَّه العالم .
« سميع عليم » براى آن آمده كه خدا از احوال شما آگاه است و به جهادتان پاداش خواهد داد .
245 -
مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثِيرَةً .
قرض در اصطلاح آنست كه عوض دارد يعنى پولى كه به عنوان قرض به كسى مىدهيم او عوض آن را خواهد داد ، هر كار خوبى كه براى خدا انجام بدهيم چون خدا عوض و پاداش خواهد داد گويى به خدا قرض مىدهيم ، قيد « حسنا » شايد براى آنست كه آن پول از حلال و آن عمل درست و خالى از ريا باشد .
لفظ « فيضاعفه . . . » حاكى است كه پاداش خدايى چند برابر است ، آرى